Letnie grzybobranie - uwaga na grzyby TRUJĄCE!

muchomor_czerwony - fot. wikipedia/CC/onderwijsgek.jpg

Lato to sezon dla grzybiarzy. W tym okresie można znaleźć wiele gatunków grzybów, chociażby borowiki, maślaki, kurki czy cenione ze względu na wyszukany smak kanie. Niestety każdego roku dużo mówi się o zatruciach pokarmowych, spowodowanych spożyciem grzybów trujących. Koniecznie trzeba więc umieć rozpoznawać trujące gatunki!

Doświadczeni grzybiarze wiedzą, że zbytnia pewność siebie nie popłaca. Z lekką przesadą można nawet pokusić się o stwierdzenie, że nieostrożny grzybiarz to martwy grzybiarz. Niestety wiele trujących grzybów przypomina te jadalne i łatwo o pomyłkę przy zbieraniu. Niektóre gatunki są tak toksyczne, że mogą spowodować poważne powikłania w organizmie a nawet śmierć. Których grzybów trzeba się wystrzegać?

Borowik szatański (Boleus satanus)

Osławiony "szatan" lub "truciciel" jest silnie trującym grzybem. Jego spożycie może spowodować ciężkie dolegliwości żołądkowe, a w dużej ilości nawet śmierć (w stanie surowym). Grzyb po przekrojeniu sinieje lub nabiera błękitnego odcienia. Jego kapelusz ma szary, siwy lub popielaty kolor. Zwykle rośnie pod dębami lub bukami.

Muchomor sromotnikowy (Amanita phalloides)

Groźny, śmiertelnie trujący grzyb. Jest o tyle niebezpieczny, że pierwsze objawy zatrucia pojawiają się dopiero po 8-12 godzinach. Toksyny niszczą m.in. wątrobę i nerki. W dodatku może być mylony z kaniami lub gąskami. W przypadku zatrucia niezbędne jest natychmiastowe wezwanie pogotowia ratunkowego.

Muchomor jadowity (Amanita Mirosa)

Silnie trujący grzyb. Po jego spożyciu niezbędna jest pomoc lekarza. Objawy występują dość szybko - są to nudności, bóle głowy i brzucha, częste wypróżnianie. Gatunek może być mylony z pieczarkami, choć nie ma kulistej podstawy. Często występuje w mchu, w wilgotnych lasach.

Borowik szatański - fot. wikipedia/CC/akm ccm Muchomor sromotnikowy - fot. wikipedia/CC/archenzo Muchomor jadowity - fot. wikipedia/CC/Ilmari Karonen
Borowik szatański Muchomor sromotnikowy Muchomor jadowity

Muchomor plamisty (Amanita pantherina)

Silnie trujący grzyb wywołujący nudności, wymioty, rozwolnienie, problemy z widzeniem a czasem również halucynacje. Spożycie go w większych ilościach może prowadzić do śmierci. Przy zatruciu należy koniecznie udać się do lekarza. Grzyb przeważnie rośnie w lasach sosnowych. Muchomor plamisty jest dość łatwy w rozpoznaniu.

Strzępiak ceglasty (Inocybe erubescens)

Śmiertelnie trujący grzyb występujący w widnych lasach, dość pospolity - chociaż zwykle występuje pojedynczo. Objawy zatrucia to zaburzenia wzroku, ślinotok, pocenie i wymioty. Zawiera dużą ilość muskaryny.

Borowik ponury (Boletus luridus)

To grzyb potocznie nazywany "siniakiem". Jest podobny do jadalnych borowików, ale po dotknięciu sinieje. Na jego powierzchni powstają sine plamy, które ciemnieją - czasem przybierając nawet czarą barwę. W polskich lasach borowik ponury nie jest zbyt powszechny, ale czasem można go spotkać na podłożu wapiennym. Często pojawia się w pobliżu dębów i buków. Grzyb nie jest mocno trujący i w niektórych krajach jest spożywany. Nawet jednak długo gotowany może powodować wymioty i problemy z żołądkiem.

muchomor plamisty - fot. wikipedia/CC/ulio Reis Strzępiak ceglasty - fot. wikipedia/CC/Ak ccm Borowik ponury - fot. wikipedia/CC/H Krisp
Muchomor plamisty Strzępiak ceglasty Borowik ponury

Gołąbek wymiotny (Russula emetica)

Już sama nazwa zniechęca do zbiorów. Grzyb jest trujący - chociaż nie powoduje zagrożenia życia, jego spożycie objawia się bólem brzucha, silnymi wymiotami i mdłościami. W smaku jest ostry i piekący. Częściej go można spotkać w lasach iglastych. Wyróżnia go czerwony, różowy lub nieco bardziej blady kapelusz.

Muchomor czerwony (Amanita muscaria)

Wbrew powszechnej opinii gatunek ten nie należy do najsilniej trujących muchomorów. Gatunku nie sposób pomylić z żadnym innym. Często rośnie przy brzozach. Spożycie go na surowo wywołuje duszności, pocenie się, problemy z żołądkiem, ślinotok i suchość w ustach.

Grzybówka czysta (Mycena pura)

Ten drobny grzyb (kapelusz o średnicy do 5 cm) na szczęście nie jest z reguły zbierany i rzadko słyszy się o spowodowanym przez niego zatruciu. Grzybówka jest słabo toksyczna, ale powoduje dolegliwości trawienne. Ma charakterystyczny zapach przypominający rzodkiew i po tym można ją rozpoznać. Spotyka się ją głównie jesienią zarówno w lasach liściastych, jak i iglastych.

Krowiak podwinięty (Paxillus involutus)

Grzyb przez pewien czas był zbierany w Polsce i marynowany, ale okazało się, że nie ugotowany jest silnie trujący (szczególnie starsze okazy). Krowiaka spotyka się pospolicie w lasach. Wydziela słaby, kwaśny zapach i ma specyficzny kapelusz w różnych odcieniach brązu. Grzyb w literaturze czasem widnieje jako niejadalny.

Gołąbek wymiotny - fot. wikipedia/domenapubliczna Grzybówka czysta - fot. wikipedia/CC/Strobilomyces Krowiak podwinięty - fot. wikipedia/CC/Selso
Gołąbek wymiotny Grzybówka czysta Krowiak podwinięty

Maślanka wiązkowa

Mały grzyb (o średnicy kapelusza 2-5cm) najczęściej występuje w skupiskach. Jego spożycie powoduje objawy podobne do zatrucia muchomorem. W Polsce występuje pospolicie i najczęściej można go spotkać w liściastych lasach. Maślankę można pomylić z opieńką miodową.

Muchomor cytrynowy (Amanita citrina)

Gatunek mało szkodliwy, gdyż po wygotowaniu większość toksycznych związków zostaje zneutralizowana, mimo tego nie poleca się zbiorów. Muchomor spotyka się często w borach sosnowych i świerkowych. Zapach grzyba przypomina ziemniaki.

Czubajeczka cuchnąca (Lepiota cristata)

Grzyb z rodziny pieczarkowatych raczej nie stanowi zagrożenia, gdyż jego wygląd i brzydki zapach nie zachęcają do zbiorów. Mimo tego, lepiej dmuchać na zimne - czubajeczka jest trująca i nie nadaje się do spożycia. Duże okazy można pomylić z bardzo smacznymi młodymi kaniami. Najczęściej czubajeczka pojawia się skupiskami w trawiastych lasach.

Maślanka wiązkowa - fot. wikipedia/CC/Jörg Hempel Muchomor cytrynowy - fot. wikipedia/domenapubliczna Czubajeczka cuchnąca - fot. wikipedia/CC/James Lindsey.jpg
Maślanka wiązkowa Muchomor cytrynowy Czubajeczka cuchnąca

 

Michał Mazik