Zrób samodzielnie KOMPOST. Co, jak i gdzie kompostować?

kompost fot. Panphage CC BY 2.5 Wikimedia Commons

Kompost to doskonały nawóz organiczny, który możesz mieć praktycznie za darmo. Wytwarzanie go z odpadów powstających w domu i w ogrodzie jest bardzo proste! Dowiedz się jak, gdzie i z czego zrobić kompost.

Kompost jest dobrym i naturalnym nawozem i doskonałym sposobem na wykorzystanie odpadów roślinnych, jest także tanią i łatwą do uzyskania alternatywą dla obornika.

W przyrodzie składniki pokarmowe zawarte w glebie pochodzą ze szczątków roślinnych i zwierzęcych, które w wyniku długotrwałego i dokładnego rozkładu przy udziale mikroorganizmów przeistaczają się w substancje przyswajalne dla roślin. W ogrodzie ten proces i równowaga niestety nie zachodzi, gdyż zbieramy owoce, grabimy liście, kosimy trawę, nie pozwalając materii organicznej wrócić do gleby.

Warto w swoim ogrodzie zbudować najprostszy kompostownik i wykorzystywać nawóz kompostowy do uprawy roślin. Dzięki kompostowaniu organiczne "śmieci" można przekształcić w cenny nawóz - zupełnie za darmo. Wystarczy jedynie trochę pracy i odrobina cierpliwości.

kompost cykl rozkładu materii organicznej fot. freshidea - Fotolia

Do czego wykorzystać kompost?

Kompost można wykorzystać w uprawie praktycznie wszystkich roślin w ogrodzie. Najczęściej stosowany jest jako nawóz: przedsiewny (jesienią lub wczesną wiosną), a także pogłówny (w czasie wegetacji roślin). W pierwszym przypadku przekopuje się go z ziemią na głębokość minimum 20-30 cm, a w drugim miesza z górną warstwą gleby. Kompostu można także używać jako ściółki, jako składnik podłoża do wysiewu nasion, do wypełniania dołków przy sadzeniu roślin oraz wielu innych pracach ziemnych w ogrodzie.

Z czego zrobić kompost?

Resztki roślinne oraz inne materiały nadające się do kompostowania pojawiają się w domu i w ogrodzie przez cały rok. Nie marnujmy tak różnorodnej materii organicznej powstającej na naszych działkach.

Do kompostowania mogą być wykorzystane wszelkie odpady roślinne np. liście, gałązki żywopłotu, kora, ścięta trawa, młode rośliny chwastów, resztki warzyw i owoców, odpadki z obieranych ziemniaków i warzyw jak również resztki jedzenia, skorupki jaj, popiół drzewny, odpadki wełny, włosy i pióra, odchody zwierząt gospodarskich i domowych, wszelkie opakowania tekturowe, gazety niekolorowe. Wymienione materiały wyjściowe z dodatkiem ziemi bez obawy można mieszać ze sobą i razem składować. Im bardziej różnorodny jest materiał wyjściowy tym lepiej do regulacji właściwych proporcji węgla do azotu jak również pod względem jakości otrzymanego kompostu. (źródło)

Co nadaje się na kompost?

  • ścięta trawa
  • liście z drzew i krzewów
  • resztki roślin ozdobnych i warzyw (bez objawów chorób)
  • chwasty (które nie zawiązały jeszcze nasion)
  • owoce - uszkodzone i obite
  • drobne gałęzie i duże gałęzie rozdrobnione na trociny
  • odpady roślinne z gospodarstwa domowego - obierki z warzyw i owoców, resztki potraw
  • zużyte torebki herbaciane
  • popiół drzewny (np. z kominka)
  • szary papier (czysty i niezadrukowany)
drewniany kompostownik skrzynia fot. Colin Brough Freeimages
fot. Colin Brough Freeimages

Co nie nadaje się na kompost?

  • owoce i warzywa z wyraźnymi objawami chorób
  • skórki owoców cytrusowych (obniżają aktywność mikroorganizmów w glebie)
  • chwasty (które zawiązały już nasiona)
  • duże, nierozdrobnione gałęzie
  • mięso i kości
  • zadrukowany i bielony papier
  • popiół z innych materiałów niż drewno

Wbrew powszechnym opiniom dodawanie związków wapnia do kompostu jest niewskazane! Przyspiesza to wprawdzie rozkład substancji organicznych lecz jednocześnie usuwa azot i blokuje rozpuszczalne w wodzie fosforany

Gdzie zrobić kompost?

Proces kompostowania może przebiegać na pryzmach, w kompostownikach lub termokompostownikach. Kompost powinien być umieszczony na uboczu ogrodu, w lekko zacienionym miejscu, w miejscu osłoniętym od wiatru. Stanowisko w półcieniu zapewni mniejszą utratę wilgoci (na słońcu woda zbyt szybko by odparowała). Stanowisko w pełnym cieniu nie jest polecane, gdyż może ono utrudniać odpowiednie nagrzewanie się materii organicznej co może znacznie spowolnić proces kompostowania lub doprowadzić do gnicia.

Należy zapewnić sobie łatwy dostęp do kompostownika, w celu przerzucania i napowietrzania materii organicznej, a także polewania pryzmy wodą w czasie suszy i upału. Przed zbudowaniem kompostownika warto zaplanować dojazd dla taczki, gdyż ręczne wynoszenie kompostu jest bardzo uciążliwe i pracochłonne.

kompost fot. Manfred Antranias Zimmer Pixabay
fot. Manfred Antranias Zimmer, Pixabay

Jak układać warstwy materii organicznej na kompostowniku?

Kompostownik nie powinien mieć dna (aby do materii mogły dostać się mikroorganizmy i aby nadmiar wody mógł swobodnie odpływać). Materię organiczną najlepiej składować w miejscu gdzie ziemia jest lekka i przepuszczalna. Materiały suche powinno się wymieszać z wilgotnymi, a zielone ze zdrewniałymi. Warstwy powinny mieć grubość nie większą niż 20 cm. Układanie ściętej trawy, liści i resztek roślin w zbyt grubych warstwach szybko doprowadzi do gnicia, gdyż utrudniony jest dostęp powietrza.

Każdą warstwę materii na kompost przesypuje się warstwą ziemi ogrodowej lub dojrzałym kompostem z poprzedniego kompostowania.

Odpadki do kompostowania różnią się znacznie od siebie wyglądem, stopniem zdrewnienia, wilgotnością, a przede wszystkim zawartością azotu i węgla. Materiały ubogie w azot (np. kora, trociny, liście lub słoma) trudniej się rozkładają, dlatego przed ułożeniem na kompostowniku należy je dobrze rozdrobnić i wymieszać z nawozami z zawierającymi dużo azotu - saletra amonowa, obornik krowi lub ptasi lub resztkami roślin motylkowatych.

Pryzma kompostowa - cykl dwuletni

Założenie pryzmy kompostowej jest najprostszym i najtańszym sposobem kompostowania materii organicznej w ogrodzie. Materię organiczną po prostu gromadzimy w wydzielonym miejscu, gdzieś na skraju ogrodu. Zakładamy dwie pryzmy - dojrzewającą, gdzie znajdować się będzie kompost w stanie zaawansowanego rozkładu oraz świeżą - na którą będziemy wyrzucać odpadki. Pryzmy należy stale, co kilka tygodni nakłuwać widłami, przekładać warstwy i jeśli to konieczne podlewać, aby dobrze wymieszać materię organiczną i doprowadzić powietrze i wilgoć do całej pryzmy.

Pryzmę kompostową likwiduje się raz w roku, wywożąc ją na rabaty i zagony, a na jej miejsce zakłada się nową, która będzie gotowa do użycia za dwa lata.

Drewniany kompostownik Termokompostownik
Otwarty kompostownik może być wykonany z drewna lub z plastiku. Drewniany kompostownik jest łatwy w budowie. Jest to "skrzynia bez dna", fot. Euro-Matex Termokompostownik najczęściej wykonany jest z tworzywa sztucznego. Kompostowanie może przebiegać do 70% szybciej w niż na pryzmie

Drewniany kompostownik

Kompostownik drewniany jest pojemnikiem bez dna, o drewnianych bocznych ściankach i bez przykrycia. Taki kompostownik powinien być czyszczony raz w roku (nierozłożony materiał z wierzchu trzeba wybrać, a po wykorzystaniu gotowego kompostu z dołu wrzucić z powrotem do kompostownika). W centrach ogrodniczych dostępne są gotowe drewniane kompostowniki. Ich konstrukcja nie jest skomplikowana dlatego można je wykonać własnoręczne.

Termokompostownik - kompost w kilka tygodni

Ostatnio popularne w sprzedaży są gotowe termokompostowniki plastikowe. Można je kupić w centrach ogrodniczych, marketach budowlanych lub zamówić przez internet. Dzięki zamkniętej formie zapewnia on stabilną wilgotność. Powietrze dochodzi do materii organicznej poprzez otwory w ściankach kompostownika. Plastikowe ścianki podczas słonecznej pogody nagrzewają się przyspieszając proces kompostowania. W czasie ciepłej pogody trwa ono zaledwie kilka tygodni.

Tekst: Redakcja ZielonyOgrodek.pl, zdjęcie tytułowe: Panphage CC BY 2.5 Wikimedia Commons