Zwierzogród: Ogród przyjazny dzikiej faunie

zwierzogród - ogród przyjazny dzikiej faunie fot. Susann - Pixabay

Ogród to nie tylko rośliny! To złożony ekosystem, w którego skład wchodzi zarówno podziwiana flora, jak i niedoceniana fauna. Warto zadbać, by w naszym skrawku zieleni dobrze czuły się także dzikie zwierzęta: małe ssaki, ptaki, owady, płazy, czy gady. Dowiedz się jak zaprosić je do ogrodu i sprawić, by w nim pozostały.

Dzikie zwierzęta często odwiedzają nasze ogrody, szukając w nich schronienia i pokarmu. Rośliny są atrakcyjne jednak nie tylko dla ptaków i owadów (zwierząt, które widzimy najczęściej), ale także dla setek innych, mniejszych i większych przedstawicieli fauny.

Ogród przyjazny naturze można stworzyć nawet na niewielkiej powierzchni. Ważne jest, by był zróżnicowany i miał wiele nisz ekologicznych, dzięki którym zapanuje bogactwo gatunkowe. Im więcej różnych roślin, tym większa będzie baza pokarmowa i obfitość schronień dla zwierząt. Choć są wśród nich zarówno zwierzęta pożyteczne, jak i te, które zaliczmy do szkodników, to wbrew powszechnym opiniom – dzika fauna to w znacznej większości sprzymierzeńcy ogrodnika!

Szanuj każde życie, bo nawet najmniejsza istota ma do odegrania ważną rolę. Im lepiej będziesz współdziałać z naturą, tym bardziej ona będzie działać na korzyść ogrodu.

Pożyteczne zwierzęta ogrodowe
Gatunek Jak nam pomagają? Jak im pomóc?
OWADY
Biedronki, bzygi Zjadają mszyce Zbudować domki/hotele dla owadów, nie stosować ś.o.r.
Chrząszcze biegaczowate Zjadają najróżniejsze gatunki szkodników, w tym ślimaki Zostawić schronienie na skraju ogrodu – stertę patyków, kamieni lub niekoszony trawnik
Dzikie pszczoły samotnice (np. murarki i lepiarki) Zapylają kwiaty Zbudować domki/hotele dla owadów, nie stosować ś.o.r.
Pszczoły i trzmiele Zapylają kwiaty Sadzić rośliny miododajne, nie stosować ś.o.r. lub stosować tylko preparaty bezpieczne dla pszczół
Złotooki Zjadają przędziorki i larwy stonki ziemniaczanej Zbudować domki/hotele dla owadów, nie stosować ś.o.r.
Motyle Zapylają kwiaty Nie kosić fragmentu trawnika, zostawić miejsce do żerowania gąsienic, sadzić kwiaty
Niektóre gąsienice (np. bielinków) mogą być szkodnikami warzyw kapustnych, jednak większość kolorowych motyli w fazie larwalnej żeruje na pospolitych chwastach – np. na oście lub pokrzywie. Z upraw warzyw gąsienice najlepiej zbierać ręcznie i dawać ptakom jako pokarm dla piskląt.
PTAKI
Dzięcioły, kosy, kukułki, mazurki, sikorki, trznadle, wróble i wiele innych W sezonie zjadają najróżniejsze gatunki szkodników, zimą szukają w ogrodzie owoców i nasion, w tym chwastów Sadzić rośliny pokarmowe i dające schronienie, udostępnić materiał do budowy gniazd, wieszać domki na drzewach, dokarmiać zimą
Niektóre gatunki ptaków mogą powodować szkody w uprawach, np. kosy i szpaki zjadają często owoce, a sójki podjadają strączki bobu i grochu. Uprawy warto osłonić specjalną siatką lub zamontować specjalne odstraszacze – dźwiękowe lub w kształcie ptaków drapieżnych.
MAŁE ZWIERZĘTA
Dżdżownice Użyźniają glebę Nie stosować nawozów mineralnych i nie przekopywać gleby
Jeże Zjadają szkodniki (owady) i larwy komarów oraz ślimaki (nagie i oskorupione) Zbudować zimowe domki dla jeży
Nietoperze Zjadają szkodniki (owady), ćmy i komary Zbudować specjalne domki ochronne i zawiesić na drzewach lub udostępnić kryjówkę w szopie lub na poddaszu
Żaby i ropuchy Zjadają szkodniki (owady) i larwy komarów Założyć oczko wodne

Konieczna równowaga

Matka Natura doskonale radzi sobie sama. Rzadko kiedy w naturalnym środowisku występują choroby i masowe ataki szkodników dziesiątkujące roślinność. Wszystko dlatego, że panuje w nim równowaga pomiędzy organizmami szkodliwymi, a ich naturalnymi wrogami. Wiele ptaków,

owadów i ssaków żywi się szkodnikami! W ogrodach, które są sztucznie kształtowane przez człowieka, równowaga ta jest zaburzona, dlatego często pojawiają się problemy. Inwazje żarłocznych szkodników lub groźne choroby mają doskonałe warunki do rozwoju, gdyż nie ma nikogo (lub niczego) co może się im przeciwstawić. W „zadbanych” ogrodach, na równych trawnikach, strzyżonych iglastych żywopłotach i egzotycznych rabatach nie ma przecież miejsc schronienia i pokarmu dla małych sprzymierzeńców. Można to łatwo zmienić i nie potrzebna jest rewolucja w nasadzeniach! Ogród przyjazny zwierzętom wcale nie musi być zaniedbany! Wystarczy tylko przestrzegać kilku zasad, by zaprosić do niego dziką faunę.

Dzikie zwierzęta – ptaki, owady i małe ssaki to nasi sprzymierzeńcy w walce ze szkodnikami. Nie niszczą ich w 100%, ale powodują, że walka jest łatwiejsza lub też wcale nie jest konieczna.

budka dla ptaków w ogrodzie fot. Silvo Bilinski - Pixabay.com
fot. Silvo Bilinski - Pixabay.com
ptak karmiący młode fot. Michael Weber - Pixabay.com
fot. Michael Weber - Pixabay.com

Ptaki niekiedy wyrządzają szkody w ogrodzie, rekompensują to jednak zjadając ogromne ilości szkodników – głównie owadów i ślimaków. Można zaprosić je do ogrodu sadząc rośliny będące źródłem pokarmu i miejscem schronienia. Warto też powiesić budki lęgowe i regularnie napełniając karmniki. Domek dla ptaków powinien być jak najprostszy w budowie. Drewna nie należy impregnować ani malować. Ptaki czują zapach farb i lakierów o wiele dłużej niż ludzie. Budki powinny być od siebie oddalone o co najmniej 30 m.

Dowiedz się więcej roślinach przyjaznych ptakom oraz o budowie i zakładaniu budek lęgowych

Rodzime rośliny przyjazne ptakom
Krzewy o jadalnych owocach: berberys, bez czarny, dereń świdwa, głóg, irga jabłoń, jarząb, jeżyna, kruszyna, ligustr, morwa ognik szkarłatny, róża dzika, śliwa tarnina, trzmielina. Rośliny o jadalnych nasionach: babka, cykoria podróżnik dziewanna, dziurawiec, gwiazdnica, krwawnik, marchew, oset, podbiał, pokrzywa, rdest, rumianek, słonecznik, szczaw, wrotycz. Drzewa do gniazdowania: brzoza, buk, dąb, głóg, grab, jarząb, klon jawor i inne klony, lipa, leszczyna, robinie, sosna, stare drzewa owocowe i wiele innych o rozłożystych i gęstych koronach.

Skrzydlaci, żarłoczni przyjaciele

Ptaki to mile widziani goście, którzy nie tylko likwidują szkodliwe owady, ale także umilają nam czas swoim śpiewem. Niestety w całej Europie obserwuje się spadającą liczebność ptaków. Choć mają coraz mniej naturalnych siedlisk, to zainteresują się naszym ogrodem tylko wtedy, gdy znajdą w nim pokarm, a zostaną, jeśli zbudują schronienie. Znaczna większość dzikich ptaków lubi tereny zadrzewione, dlatego by ogród był dla nich atrakcyjny trzeba pozostawić w nim drzewa liściaste z rozłożystymi koronami i sadzić gęste, cierniste żywopłoty. Rośliny zapewnią ptakom kryjówkę przed wiatrem i drapieżnikami, budulec do budowy i miejsce do zakładania gniazd oraz źródło pokarmu.

karmnik dla ptaków fot. PollyDot - Pixabay.com
fot. PollyDot - Pixabay.com

Jeśli zdecydujemy się na dokarmianie ptaków, trzeba to robić regularnie, gdyż skrzydlaci goście szybko przyzwyczajają się do dodatkowego źródła pokarmu i często przestają go szukać samodzielnie. Zimą trzeba zatem dokarmiać je codziennie różnymi rodzajami pokarmów. Do środka warto sypać najróżniejsze ziarna (np. słonecznik, siemię lniane, ziarna zbóż, orzechy), słoninę (niewędzoną i niesoloną) i owoce (jabłka, jarzębinę, itd.). Nie powinno się dawać kaszy (gdyż pęcznieje w żołądkach) i pieczywa (gdyż szybko pleśnieje i jest źródłem soli)! Latem warto rozmieścić poidełka, aby ptaki mogły ugasić pragnienie.

Dowiedz się więcej o dokarmianiu ptaków oraz o ustawianiu poidełek

Dieta wielu gatunków ptaków opiera się na owadach, owocach i nasionach. Zjadają między innymi gąsienice, chrząszcze i larwy komarów, jednak tylko taki pokarm im nie wystarczy. Warto posadzić w ogrodzie krzewy jagodowe, które będą źródłem pożywienia w okresie jesienno-zimowym (gdy znalezienie owadów będzie trudne) i rozwiesić karmniki, w których będziemy zostawiać im zróżnicowany pokarm. Zwłaszcza zimą nasi skrzydlaci przyjaciele potrzebują naszej pomocy, a przede wszystkim pokarmu. Potrzebują energii, by utrzymać właściwą temperaturę ciała, a brakuje ich naturalnych źródeł pożywienia.

Ptaki budują gniazda na drzewach, jednak nie zawsze znajdują odpowiednie dla siebie bezpieczne miejsce, warto wtedy zachęcić je do zamieszkania w naszym ogrodzie, zawieszając specjalne budki lęgowe. Domek dla ptaków jest doskonałą imitacją dziupli i zapewnia ochronę przed deszczem, wiatrem, chłodem i drapieżnikami. Przy odrobinie szczęście ptaki założą w nim swoje gniazda, złożą jaja i wychowają pisklęta. Domek powinien być zawieszony w miejscach lekko zacienionych, na odpowiedniej wysokości (około 4 metry), tak aby nie miały do niego dostępu zwierzęta domowe i drapieżniki.

Agencja ochrony i zapylacze kwiatów

Każdy ogród jest pełen owadów, mimo że nie zawsze je widzimy i zdajemy sobie sprawę z ich obecności. Mają one olbrzymie znaczenie w ogrodowym ekosystemie. Są wśród nich nie tylko szkodniki, ale także owady pożyteczne.

Dzięki owadom zapylającym (m.in. motylom, pszczołom, trzmielom) będziemy cieszyć się wieloma kwiatami i owocami. W naszej strefie klimatycznej blisko 90% roślin zapylanych jest przez owady. Najważniejszą rolę w zapylaniu odgrywa pszczoła miodna oraz jej dzikie kuzyni – np. murarki.

Owady drapieżne (mrówki, ważki, złotooki, biedronki, chrząszcze biegaczowate) bez trudu uporają się ze szkodnikami roślin. Do najbardziej pożytecznych i skutecznych w zwalczaniu mszyc z pewnością można zaliczyć biedronki. Ich larwy są bardzo żarłoczne i zjadają ogromne ilości tych uciążliwych szkodników.

Ze względu na ogromne korzyści jakie czerpiemy z działalności owadów powinniśmy dbać o ich bezpieczeństwo i ochronę. Owady oprócz źródła pokarmu potrzebują także schronienia przed zimnem i deszczem. W tym celu można pozostawić na skraju ogrodu stertę patyków lub skonstruować bardziej estetyczne schronienie.

hotel dla owadów fot. J_Huber - Pixabay.com
fot. J_Huber - Pixabay.com

Jeśli chcemy cieszyć się zdrowymi owocami wyhodowanymi w naszym ogrodzie musimy przywabić do niego dużą ilość owadów zapylających i stworzyć im odpowiednie warunki do życia i schronienia. Hotele dla owadów można wykonać praktycznie bezkosztowo, wykorzystując niepotrzebne już materiały budowlane (cegły dziurawki, puszki, pudełka) i resztki roślin (pędy, pniaki, słomę).

Dowiedz się więcej o budowie hoteli dla pożytecznych owadów

Zbudowanie hotelu dla pożytecznych owadów wcale nie jest trudne i nie kosztuje dużo pracy, a efekty mogą być niezwykłe! Wystarczy odrobina miejsca w ogródku i trochę dobrych chęci. Wykorzystaj kilka nieheblowanych i nieimpregnowanych deseczek, rurek bambusowych, cegły dziurawki oraz słomę i poświęć odrobinę czasu na majsterkowanie. Przydatne mogą być także: trzcina, inne puste, rurkowate łodygi np. malina, forsycja czy czarny bez, mech i trawa.

Ustaw hotel wśród roślin bogatych w pyłek, by przyciągnąć do niego nowych mieszkańców. Zagnieżdżą się w nim dzikie pszczoły – murarki oraz biedronki, złotooki i inne pożyteczne owady. Nie obawiaj się użądlenia, gdyż owady te są bardzo płochliwe i starają się nie zbliżać do ludzi.

Niektóre gatunki kwiatów doskonale przywabiają pszczoły i inne owady zapylające, warto więc stworzyć dla nich kolorowy zakątek. Dzięki kwiatom do ogrodu przylatywać będą także kolorowe motyle! Wybierając kwiaty na rabaty, postaraj się by były to rośliny miododajne, kwitnące o różnych terminach, o różnych kolorach i kształtach.

Niektóre gatunki zapylaczy pojawiają się jedynie wiosną, inne latem, a jeszcze inne obecne są przez cały sezon. Dlatego ważne jest, by w ogrodzie stale coś kwitło. Wiele gatunków kwiatów sprawi, że rabata będzie wyglądała jak naturalna łąka, a pszczołom dostarczy nektaru i pyłku przez cały rok. Pamiętaj także, aby wybierać rodzime i pospolite gatunki oraz odmiany o pojedynczych kwiatach – są one znacznie bardziej atrakcyjne dla zapylaczy i tworzą więcej pyłku niż odmiany o kwiatach pełnych (niektóre z nich nie tworzą pyłku wcale).

Choć większość z nas uwielbia kolorowe motyle, to ich gąsienice cieszą się złą sławą – żarłocznych szkodników. Niestety – bez gąsienic nie będzie dorosłych motyli więc jeśli chcemy oglądać ich kolorowe postaci dorosłe musimy zaakceptować ich apetyt! Warto pamiętać, że wiele gąsienic motyli żeruje na pospolitych roślinach i chwastach – t.j. pokrzywa, oset, podbiał, łopian, wierzba, wiąz oraz warzywach – t.j. sałata, koper, pietruszka czy kapusta.

Jeśli chcesz cieszyć się kolorowymi motylami, musisz zaakceptować działalność żarłocznych gąsienic.

pszczoła zapyla kwiat fot. Andreas Breitling - Pixabay.com
fot. Andreas Breitling - Pixabay.com
motyl w ogrodzie fot. Adina Voicu - Pixabay.com
fot. Adina Voicu - Pixabay.com

By w Twoim ogrodzie brzęczało jak w ulu posadź rośliny miododajne (pyłko- i nektarodajne). Barwne motyle, pszczoły i trzmiele są głównymi zapylaczami roślin i przyczyniają się do zwiększenia plonów, a dodatkowo są prawdziwą ozdobą ogrodu.

Dowiedz się więcej o pszczołach w ogrodzie

Żarłoczne gąsienice przemienią się w piękne motyle, a obślizgłe ślimaki staną się pożywnym pokarmem dla ptaków i jeży. Jeśli ograniczymy stosowanie chemicznych środków ochrony roślin i nawozów mineralnych, nasz ogród szybko zaroi się od owadów, ptaków i drobnych ssaków.

Dowiedz się więcej o motylach w ogrodzie

Jeśli posadzisz kwiaty pszczoły i inne owady zapylające będą pamiętać Twój ogród i będą do niego często wracać, by zapylić też drzewa i krzewy owocowe oraz wiele gatunków warzyw.

ogrodowe rośliny miododajne  fot. Blandine Schillinger - Pixabay.com
fot. Blandine Schillinger - Pixabay.com

Ogrodowe rośliny miododajne to berberys, bluszcz, budleja, czeremcha, dalia, głóg, irga, jeżówka, kocimiętka, lawenda, lipa, mahonia, miodunka, mniszek, nachyłek, nawłoć, pierwiosnek, robinia (akacja), rośliny owocowe (drzewa i krzewy), róża dzika, rudbekia, rzepak, wiciokrzew, wrzos, szałwia, zioła (różne gatunki) i wiele, wiele innych!

Dowiedz się jak założyć ogród przyjazny owadom zapylającym

Warto wyznaczyć część ogrodu i stworzyć w nim motyli azyl. Powinien być to słoneczny i zaciszny zakątek, gdzie nie będziemy kosić trawy ani chwastów (i na stałe zapomnimy o stosowaniu chemii). Szybko powstanie naturalna łąka kwietna, do której możemy dosadzić także rośliny ozdobne, szczególnie uwielbiane przez motyle. Wabi je różnorodność, przyciągane są przez kolory i wzory, dlatego kolorach,takich jak różowy, pomarańczowy, żółty i fioletowy.

Rośliny najlepiej sadzić w dużych grupach, gdyż są wtedy atrakcyjniejsze dla motyli niż pojedyncze okazy. Owady szczególnie chętnie odwiedzają silnie pachnące kwiaty tj. jeżówka, rudbekia, lawenda, macierzanka, malwa, przetacznik, szałwia, mięta, lilak, firletka, słonecznik bulwiasty, dalia. Niezbędną rośliną wabiącą motyle jest budleja – jej delikatny zapach przyciąga całe roje owadów, dlatego w wielu językach nazywana jest motylim krzewem.

biedronka je mszycę fot. John Flanerry - Flickr - CC BY-SA 2.0
fot. John Flanerry - Flickr - CC BY-SA 2.0
drapieżna larwa biedronki fot. Gilles San Martin - Flickr - CC BY-SA 2.0
fot. Gilles San Martin - Flickr - CC BY-SA 2.0

Jeśli zobaczysz wśród mszyc biedronkę, to masz powód do radości, bo te niewinnie wyglądające chrząszcze to prawdziwi pogromcy mszyc. Zarówno larwy jak i dorosłe chrząszcze zjadają przede wszystkim mszyce jednak nie są zbytnio wybredne i nie pogardzą innymi owadami. W ich menu często pojawiają się miodówki, roztocza, mączliki, czerwce, tarczniki, a nawet larwy muchówek, chrząszczy oraz niewielkie gąsienice. Biedronki są bardzo żarłoczne – w ciągu swojego życia mogą zjeść kilkaset mszyc przez co pomagają nam w ograniczaniu liczebności tych szkodników!

Dowiedz się więcej o pożytecznej roli biedronek

łąka kwietna fot. Greg Larcombe - Pixabay.com
fot. Greg Larcombe - Pixabay.com
owad na łące fot. miniformat65 - Pixabay.com
fot. miniformat65 - Pixabay.com

Intensywnie zielony i idealnie przycięty – o takim trawniku marzą nie tylko fani piłki nożnej, lecz także ogrodnicy. Niestety dla owadów jest „zieloną pustynią”, pustkowiem, na którym próżno szukać schronienia i pokarmu. Jeśli masz duży ogród pozostaw niewielką część naturalną. Pozwól trawie swobodnie rosnąć, by stworzyła naturalne siedlisko dla owadów i małych zwierząt. Łąka kwietna to prawdziwa gratka dla owadów zapylających. Posadź na niej jak najwięcej różnych gatunków i odmian. Wiele pożytecznych roślin to pospolite chwasty. Niektóre są źródłem pokarmu dla gąsienic motyli, a inne źródłem pyłku i nektaru dla zapylaczy. Warto zostawić w ogrodzie kępkę zarośli na skraju ogrodu.

Dowiedz się, jak założyć ogród przyjazny naturze i pielęgnować go bez chemii

Woda źródłem życia

Nie ma większej zachęty dla zwierząt, niż oczko wodne. Woda jest niezbędna w każdym ogrodzie! Nie tylko ryby, żaby i inne wodne stworzenia jej potrzebują. Nawet najmniejsze źródełko przyciągnie do ogrodu roje owadów, ptaków i małych ssaków. Będziecie zaskoczeni jak wiele zwierząt codziennie gasi pragnienie w oczku wodnym. Stwórzcie więc w ogrodzie niewielki staw, a szybko się stanie sercem ogrodu i Waszym „oczkiem w głowie”. Spragnione jeże, po zaspokojeniu pragnienia ochoczo ruszą do pożerania ślimaków (pomrowów i ślimaków oskorupionych). Podobnie żaby i ropuchy są zażartymi wrogami ślimaków, różnych larw i chrząszczy, much i komarów.

Aby wodopój był bezpieczny dla zwierząt, warto by jeden z brzegów miał delikatny spadek, tak by zwierzęta mogły swobodnie wchodzić i wychodzić z wody. Warto też posadzić w nim rośliny o liściach pływających, z których skorzystają żaby i które pozwolą wydostać się z wody przypadkowo zatopionym owadom.

Rośliny wodne nie tylko uatrakcyjniają oczko wodne, ale wpływają też na zachowanie równowagi biologicznej w zbiorniku, natleniają wodę, osłaniają ją przed słońcem (szczególnie gatunki o dużych liściach) i dają schronienie zwierzętom. Potrzebują minimum 6 godzin słońca dziennie – warto o tym pamiętać planując umiejscowienie zbiornika w ogrodzie. Jeśli planujesz wpuścić do wody ryby to zbiornik musi mieć minimum 80 cm głębokości, najlepiej jeśli będzie to 150 cm. Dzięki temu nawet w czasie mroźnej zimy w niższych jego partiach woda nie będzie zamarzać.

oczko wodne w ogrodzie wabi dziką faunę
fot. ADD - Pixabay.com oraz UKI_71 - Fotolia.com

W oczku wodnym szybko pojawią się żaby i ropuchy. Woda jest im niezbędna do życia. Szukają w niej schronienia i pokarmu. Jest tez niezbędna do ich rozmnażania. Żabi rechot to sygnał, że rozpoczęły się gody.

Dowiedz się więcej, jak założyć i pielęgnować oczko wodne w ogrodzie

Im mniej chemii, tym lepiej!

Jeśli kochasz ptasie trele, brzęczenie owadów, rechotanie żab i tupot małych nóżek jeża to musisz prowadzić ogród w sposób naturalny! By w ogrodzie istniała równowaga biologiczna, trzeba ograniczyć do minimum stosowanie sztucznych nawozów mineralnych i chemicznych środków ochrony roślin. Wybieraj jedynie preparaty bezpieczne dla pszczół (IV klasa toksyczności), stosuj je zgodnie z etykietą – instrukcją stosowania oraz przestrzegaj okresów prewencji dla pszczół (okresów zapobiegających ich zatruciu). Stosowanie ś.o.r. nie jest obojętne dla środowiska.

Preparaty chemiczne zawierają szereg substancji, które są szkodliwe dla naszego zdrowia i niebezpieczne dla ogrodowej flory i fauny, a zbyt częste ich stosowanie, uodparnia szkodniki, choroby i chwasty i sprawia, że musimy używać środków chemicznych coraz więcej i częściej. Stosuj więc skuteczne i w pełni bezpieczne gnojówki i wyciągi z roślin (np. z pokrzywy) oraz naturalne preparaty na bazie czosnku (kostki Himal, dawniej Bioczos) i grapefruita (np. Biosept Active) – można je kupić w każdym centrum ogrodniczym.

By ograniczyć stosowanie nawozów sztucznych załóż kompostownik i stwórz doskonały i w pełni naturalny nawóz i polepszacz glebowy. Stosuj kompost (i raz na kilka lat obornik) do nawożenia upraw warzyw, kwiatowych rabat i trawnika! Wprowadzi on do gleby miliony pożytecznych organizmów. Przyciągnie on także dżdżownice, które wprowadzą go w głąb profilu glebowego i dodatkowo użyźnią. Nawozy mineralne stosuj tylko po to, by uzupełnić niedobory pierwiastków, a nie „na oko” i bez potrzeby. Nadmierne i niepotrzebne nawożenie chemiczne zabija życie biologiczne w glebie i utrudnia roślinom pobieranie składników pokarmowych!

jeż w ogrodzie fot. monicore - Pixabay.com
fot. monicore - Pixabay.com
nietoperz w ogrodzie fot. Cindy Parks - Pixabay.com
fot. Cindy Parks - Pixabay.com

Nie dokarmiaj jeża mlekiem, ani ziarnami bo straci ochotę na ślimaki. Pozostaw dla niego stertę liści i wysokie kępy traw, by miał bezpieczne schronienie. Jeśli chcesz, by przezimował, zbuduj mu specjalny domek lub przygotuj zimowisko w starej skrzyni wypełnionej słomą i liśćmi.

Dowiedz się więcej o budowie budek dla jeży

Nietoperze pełnia tę samą funkcję w ogrodzie, co ptaki - zjadają owady. Gdy skrzydlaci przyjaciele smacznie śpią, nietoperze wylatują na ucztę. Za dnia kryją się w dziuplach, strychach, starych szopach lub specjalnych budkach.

Dowiedz się więcej o budowie budek dla nietoperzy




logo BudujemyDom.pl
Źródło: Letnie porady ogrodowe,
magazyn Budujemy Dom 6/2017,
tekst: Redakcja ZielonyOgrodek.pl,
zdjęcie tytułowe: Susann - Pixabay.com