Zimowity i jesienne krokusy

Zimowity i jesienne krokusy

Zimowit jesienny jest rośliną cebulową, która zachwyca swym wyglądem w okresie jesiennym. Jego piękne fioletowe kwiaty pojawiają się we wrześniu i są zapowiedzią nadchodzącej jesieni. Dowiedz się, kiedy sadzić i jak pielęgnować zimowity.

Zimowit czy krokus?

Jesienne krokusy kwitną o tej samej porze roku co zimowity i są do nich podobne, jednak różnią się budową kwiatu - kwiat krokusa ma 3 pręciki, a kwiat zimowita ma 6 pręcików.

Zimowit (Colchicum) jest rośliną cebulową, należącą do rodziny liliowatych (Liliaceae) - podobnie jak powszechnie znane krokusy (Crocus). Dziko rosnące zimowity spotyka się w Europie w okolicach Morza Śródziemnego, aż po Azję Środkową i Indie. Najbardziej znanym jesiennym krokusem jest krokus okazały (Crocus speciosus). Mniej znane to krokus turecki (C. kotschyanus) i kurdyjski (C. carduchorum).

Zimowity rosną również w warunkach naturalnych w Polsce - na Podkarpaciu i w pasie nadmorskim. Objęte są ścisłą ochroną gatunkową, mimo tego ich populacje stopniowo ulega zmniejszaniu wskutek zbierania bulw do celów leczniczych i bezpośredniego niszczenia, ale również w wyniku zaorywania i osuszania łąk.

Kwiaty zimowitów pojawiają się na jesieni (od września do października). Mogą mieć wysokość od 5 do 25 cm (w zależności od odmiany). Są najczęściej fioletowe, ale są również gatunki i odmiany, kwitnące na różowo i biało. Liście zimowitów mają szerokość około 4-6 cm i długości nawet do 25 cm. Pojawiają się na wiosnę i utrzymują aż do czerwca, po czym żółkną i zamierają. Rośłina wchodzi wtedy w stan spoczynku, zimuje w gruncie w postaci mięsistej bulwy.

Krokus wiosenny (Crocus vernus) Zimowit jesienny (Colchium autumnale)

Krokus po lewej, zimowit po prawej

Krokusy są zwiastunami wiosny, a zimowity zapowiadają jesień. Krokus wiosenny (Crocus vernus) - kwiat ma trzy pręciki (fot z lewej), fot. www.sxc.hu Zimowit jesienny (Colchium autumnale) - kwiat ma sześć pręcików (fot z prawej) , fot. Paweł Romanowski

 

Jesienne krokusy kwitną w tym samym czasie co zimowity. Aby cieszyć się ich kwiatami na jesieni, ich cebule musimy posadzić do gruntu w sierpniu w roku poprzednim. Bezpiecznie przezimują w gruncie, a na wiosnę wypuszczą wąskie liście, które już na początku lata zżółkną i obeschną. W tym samym miejscu już we wrześniu i w październiku pojawią się kwiaty jesiennych krokusów.

Zimowit nie tylko jesienny - różne gatunki zimowitów

Rodzaj Colchicum obejmuje około 65 gatunków. Najbardziej popularny jest zimowit jesienny (Colchicum aulumnale). W ogrodach sadzimy jego odmiany oraz inne gatunki, t.j.:


  • Legenda zimowita

    Według greckiej legendy powstał on z kilku kropel magicznego napoju pewnej czarodziejki. Krople upadły na ziemię krainy o nazwie Kolchida, leżącej u podnóży Kaukazu, i przemieniły się w bujne kwiaty. Nową roślinę nazwano Colchicum - na cześć miejsca jej powstania.

    zimowit bizantyjski (C. byzantinum) ma kwiaty do 20 cm wysokości, ma większe bulwy od zimowita jesiennego.
  • zimowit powabny, syn. zimowit okazały (C. speciosum) ma duże kwiaty (25 cm wysokości i 15 cm średnicy. Z jednej bulwy sukcesywnie wyrasta od 5 do 10 kwiatów.
  • zimowit pstry (C. variegatum) tworzy szerokie, lejkowate, czerwono-fioletowe kwiaty w mocno widoczną kratkę.
  • zimowit mieszańcowy powstał w wyniku skrzyżowania C. latituium i C. speciosum, w przeciwieństwie do pozostałych nie rozsiewa się, nie jest długowieczny, ale mimo tych wad może się pochwalić mocno gęstymi i pełnymi kwiatami.
zimowit jesienny fot. Cillas CC BY-SA 3.0 Wikimedia Commons
fot. Cillas CC BY-SA 3.0 Wikimedia Commons
Kwiaty zimowitów najczęściej mają barwę fioletową lub jasnofioletową, ale są również gatunki i odmiany, kwitnące na różowo i biało.

Wymagania, uprawa i pielęgnacja zimowitów

  • Idealne stanowisko dla zimowitów to miejsca słoneczne lub nieco zacienione, gorzej rosną w cieniu.
  • Zimowity doskonale wyglądają w grupach, posadzone na jesiennych rabatach, na skalniakach - pośród gatunków o pędach płożących lub tworzących niskie poduszki, które będą maskować puste miejsca w okresach, gdy zimowity trwają w uśpieniu, czyli latem i zimą lub w sąsiedztwie krzewów i w dużych skupieniach pod drzewami.
  • Podłoże dla zimowitów powinno być wilgotne, najlepiej o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. Najlepiej rosną na glebie próchniczej, przepuszczalnej.
  • Pielęgnacja zimowitów nie jest ani trudna, ani pracochłonna. Wymagają jedynie starannego odchwaszczania i podlewania w okresach suszy.
  • Nawożenie zimowitów na ubogich glebach powinno być zastosowane 2 - 3 razy w okresie intensywnego wzrostu. Najlepiej zastosować nawozy wieloskładnikowe. W okresie kwitnienia nie należy nawozić zimowitów!
  • Zimowity na trawniku wyglądają wyjątkowo dekoracyjnie, jednak z koszeniem trawy należy zaczekać do czasu zaschnięcia liści.
  • Zimowity są długowieczne i mogą rosnąć na jednym miejscu przez 3 - 4 lata. Jeśli rosną dłużej wtedy nadmiernie się zagęszczają, gdyż co roku przybywa bulw przybyszowych. Należy je wtedy rozsadzić i przenieść w inne miejsce.
  • Bulwy zimowitów należy wykopywać co kilka lat, najlepiej w połowie czerwca. Po wykopaniu należy je oczyścić, do czasu sadzenia należy je przechować w koszykach w suchym, przewiewnym pomieszczeniu. Bulwy zimowitów dostępne są w sprzedaży w lipcu i w sierpniu.
  • Rozmnażanie zimowitów powinno odbywać się na początku lata - w okresie spoczynku, zwykle w drugiej połowie czerwca lub na początku lipca. Najlepiej rozmnożyć je z bulw przybyszowych, które tworzą się u podstawy rośliny matecznej. Każda potomna bulwa powinna posiadać wykształconą łuskę okrywającą. Po wykopaniu bulwy należy oczyścić z resztek ziemi. Do chwili sadzenia, należy je przechować w suchym przewiewnym pomieszczeniu w temperaturze około 20°C.
  • Sadzenie zimowitów powinno odbywać się w sierpniu. Bulwy najlepiej sadzić w niewielkich skupiskach, na głębokości 10 - 15 cm (w zależności od ich wielkości). Jeśli spóźnimy się z sadzeniem, bulwy wypuszczą kwiaty jeszcze w czasie przechowywania w skrzynkach.

Zimowit jest rośliną silnie trującą

W odróżnieniu od krokusów (używanych jako przyprawa w kuchni) wszystkie części zimowitów są trujące (głównie nasiona i bulwy zawierają trujący dla człowieka i zwierząt alkaloid kolchicynę. Należy o tym pamiętać przed jego posadzeniem (może stanowić niebezpieczeństwo dla dzieci lub zwierząt domowych). Nie należy pozwalać na zrywanie kwiatów, gdyż nawet woda, w której stoją w wazonie jest trująca.

 

Tekst: Redakcja ZielonyOgrodek.pl