GRZYBY z własnej uprawy - boczniaki i shiitake

Shittake - fot. www.sxc.hu/davidlat

Wiele gatunków grzybów można samodzielnie uprawiać w ogrodzie i w domu. Jedne z najpopularniejszych grzybów - boczniaki i najbardziej prozdrowotne shiitake można uprawiać w warunkach domowych. Co więcej, uprawa jest banalnie prosta i nie nastręcza problemów.

Aby uprawiać grzyby w domu, nie potrzeba ani wiele miejsca, ani wysiłku. Grzyby są bowiem łatwe w uprawie i w niedługim czasie można się cieszyć plonami. Smakosze cenią delikatny smak shiitake, które dopiero podbija rynek w Polsce i dużo bardziej rozpoznawalne boczniaki, w smaku przypominające nieco leśne kanie.

Boczniak - fot. wikipedia/domenapubliczna

Uprawa boczniaka w domu lub w ogrodzie

Boczniaki można uprawiać w domu lub w ogrodzie wybierając miejsca dość ciemne i cieniste oraz odsłonięte od wiatru - najlepiej przy dużej wilgotność powietrza. Zazwyczaj więc boczniaki uprawia się w piwnicach, garażach lub altanach.

Można je też hodować na drewnie i w jutowych workach ze słomą (ok. 0,5 kg grzybni na 15 kg drobno posiekanej słomy). W drugim przypadku - zawiązane worki powinny mieć otwory o średnicy ok. 1cm co 10-15 cm.

Grzybnię wymieszaną ze słomą i umieszczoną w jutowych workach należy przenieść w ciepłe, ciemne miejsce. Grzybnia najlepiej się rozwijają, gdy temperatura przekracza 20ºC. Dopiero
po 2-3 tygodniach po pojawieniu się grzybów worki przenosi się do chłodniejszego pomieszczenia (10-15ºC) o dużej wilgotności powietrza i niewielkim dostępie światła. Po pewnym czasie w workach należy powiększyć otwory.

Technologia uprawy boczniaków na słomie jest efektywniejsza i szybsza (zbiór po 3-5 miesiącach) od uprawy na drewnie, która daje plon dopiero w następnym roku od założenia "plantacji".

Boczniaki są bogatym źródłem witamin (C, B, B12), soli mineralnych (głównie fosfor i potas) i kwasów (olejowy, linolenowy). Grzyby są uważane za warzywo przedłużające życie. Przede wszystkim obniżają poziom złego cholesterolu we krwi i poziom cukru, wzmacniają ściany naczyń i zmniejszają ryzyko zawału. Zdaniem części naukowców w grzybach mogą znajdować się związki działające przeciwnowotworowo. Pomijając właściwości lecznicze boczniaki cechuje dobry, mocny smak. Można przyrządzać je jak schabowe, dodawać do sosów czy zup.

Shiitake - fot. M. Mazik

Uprawa grzybów shiitake

Twardziaki jadalne, znane bardziej jako shiitake są o tyle łatwe w uprawie, że wyrastają w zasadzie na każdym podłożu z martwego drewna drzew liściastych. Warunek konieczny - podłoże powinno przeleżeć 1-3 miesięcy.

Często shiitake są uprawiane również na długich gałęziach o średnicy 10-15 cm lub na drewnianych kołkach, które można kupić w zestawie z grzybnią.

W obu przypadkach praca polega na zrobieniu otworów w drewnie, umieszczeniu tam grzybni i podlaniu jej. Następnie drewno z grzybnią przenosi się do ciepłego, wilgotnego, osłoniętego od wiatru i cyrkulacji powietrza, ciemnego miejsca. Optymalna temperatura wzrostu grzybów to 16-22°C. Z jednej grzybni w ciągu kilku lat można otrzymać nawet 5 kg grzybów.

Shitake to jedno z najwartościowszych warzyw, wykazujących szereg właściwości leczniczych. Zawiera wiele witamin i soli mineralnych. Grzyby są spożywane jako środek przeciw grypie, jednak ich największy atut to wzmacnianie organizmu przy chemioterapii, u osób z wirusem HIV i chorobą nowotworową.

Warto jeszcze dodać, że shiitake nazywane są eliksirem życia. Nie bez powodu zresztą!

Tekst: Michał Mazik