CIS w ogrodzie - zastosowanie i pielęgnacja

Cis w ogrodzie - zastosowanie i pielęgnacja, fot. A. Grąziewicz

Cisy jako rośliny ozdobne mają wiele atutów, które można wykorzystać w ogrodzie, a ich uprawa z pewnością nie przysporzy problemów nawet początkującemu ogrodnikowi. Poznaj najpopularniejsze gatunki cisów, ich dekoracyjne odmiany oraz zdobądź podstawową wiedzę o ich wymaganiach i pielęgnacji.

Cis nie taki pospolity

Rodzaj cis (Taxus) obejmuje 8 podobnych do siebie gatunków (traktowanych czasem jako podgatunki lub odmiany). Są to niezbyt wysokie, wolno rosnące zimozielone drzewa iglaste. W Polsce naturalnie występuje tylko jeden gatunek - cis pospolity (Taxus baccata). Spokrewnione i bardzo do niego podobne są pochodzące ze wschodniej Azji - cis japoński (Taxus cuspidata) oraz cis chiński (Taxus celebica). Często spotyka się cisy pośrednie (Taxus × media) - mieszańce cisa pospolitego z japońskim.

Cis rośnie najwolniej ze wszystkich roślin iglastych. Roczne przyrosty u młodych roślin wynoszą od 3 do 4 cm. Starsze krzewy rosną od 10 do 15 cm rocznie. Roślina jest dwupienna  - kwiaty żeńskie i męskie nie rosną na jednej roślinie, lecz na dwóch oddzielnych. Po zapyleniu żeńskie osobniki wydają drobne nasiona otoczone soczystą czerwoną osnówką.

Dlaczego warto mieć cisy w ogrodzie?

Oprócz kolorowych owoców cis charakteryzuje się dużymi walorami dekoracyjnymi przez cały rok. Ma jedyne w swoim rodzaju igły - miękkie, delikatne w dotyku, błyszczące, ciemnozielone, a co najważniejsze zimozielone.

Cis pospolity (Taxus baccata) Cis pośredni Żywopłot z cisów
Cis pospolity (Taxus baccata) odmiana 'Fastigiata Aurea' to niska odmiana kolumnowa dorastająca do 2 m wysokości przy 0,6 m szerokości. Odpowiednio przycinany stworzy gęsty, niski żywopłot koloru złocistego, fot. www.dobrenasiona.pl Cis pośredni (Taxus × media) odmiana 'Hicksii' jest to mieszaniec cisa pospolitego i cisa japońskiego. Ma zwarty, kolumnowy lub szeroko piramidalny pokrój. Jesienią zdobią go bardzo liczne intensywnie czerwone owoce, fot. Plant Publicity Holland Żywopłot z cisów jest łatwy do formowania, gdyż pąki tych roślin ułożone są gęsto i regularnie na całej długości pędów. Młode krzewy powinny być cięte dwa razy w sezonie, starsze (dwudziestoletnie) tylko raz w sezonie (w końcu lipca), fot. E. Rosłaniec

Kolumna, żywopłot, a może do doniczki?

Cis jest jednym z najważniejszych krzewów żywopłotowych. Bardzo dobrze znosi cięcie sekatorem, po którym wytwarza wiele nowych pędów. Krzewy te bardzo łatwo odmłodzić, skracając starsze gałęzie. Z cisów można stworzyć najokazalsze i najgęstsze żywopłoty, a także coraz modniejsze strzyżone figury i bryły geometryczne ozdabiające ogród.

Ogrodowe odmiany cisów mają rozmaite pokroje - krzaczaste, zwisające, kolumnowe, okrywowe lub karłowe. Te ostatnie doskonale nadają się do małych przydomowych ogródków, gdyż rosną bardzo wolno. Mogą być także uprawiane w doniczkach na tarasach, balkonach i podjazdach.

Odmiany cisa pospolitego i japońskiego

Cis pospolity (Taxus baccata)

  • 'Amersfoort' - odmiana o wzniesionym pokroju, szeroka, ma bardzo krótkie igły,
  • 'Summergold' - odmiana rozłożysta, okrywowa.David – odmiana szeroko kolumnowa;
  • 'Dovastoniana' - odmiana drzewiasta, wcześnie wytwarza jeden pień z bocznymi gałęziami.

Cis japoński (Taxus cuspidata)

  • 'Aurescens' - odmiana karłowa, o żółtych igłach;
  • 'Nana' - odmiana niska, okrywowa, o rozpostartych gałęziach;
  • 'Rustique' - odmiana drzewiasta, o dosyć silnym wzroście i rozłożystym pokroju.

Uprawa i pielęgnacja cisów

Uprawa cisów z pewnością nie przysporzy problemów nawet początkującemu ogrodnikowi. Warto jednak przestrzegać kilku zasad.

  • Stanowisko
    Cisy nie mają wysokich wymagań co do stanowiska - mogą rosnąć zarówno w słońcu jak i w cieniu. Gleba powinna mieć odczyn zasadowy. Nieodpowiednie jest podłoże kwaśne. Cisy nie powinny rosnąć w miejscach zbyt suchych oraz zbyt mokrych (z wysokim poziomem wód gruntowych). Pomimo tych wymagań cisy potrafią adaptować się do prawie każdych warunków.

  • Przesadzanie
    Roślina bardzo dobrze adoptuje się w zanieczyszczonym miejskim środowisku, a dzięki zwartemu systemowi korzeniowemu, można przesadzać nawet okazałe rośliny.

  • Podlewanie
    Cisy należy podlewać obficie tak, aby przemoczyć 20 - 30-centymetrową warstwę gleby. Zabieg ten wykonuje się głównie w okresach suszy. Szczególnie należy zwrócić uwagę na rośliny młode oraz świeżo posadzone.

  • Cięcie
    Cis najlepiej ze wszystkich roślin iglastych znosi częste przycinanie, nawet bardzo mocne. Przycinanie cisa najlepiej wykonać na wiosnę, przed rozpoczęciem wegetacji. Cięcie cisa należy powtórzyć na początku lipca. Krzewy można przycinać także latem, nie później jednak niż w połowie sierpnia, gdyż młode odrosty muszą zdrewnieć przed zimą.

cis fot. Stefan Schweihofer Pixabay Public Domain CC0
Zimą jaskrawoczerwone owoce cisa przyciągają wzrok, niestety są silnie trujące (poza mięsistymi osnówkami) ze względu na dużą zawartością toksycznego alkaloidu o nazwie taksyna, fot. Stefan Schweihofer Pixabay Public Domain CC0

Ciekawostki o cisach

Cisy są roślinami długowiecznymi, potrzebują około 20 lat, aby osiągnąć 2 m wysokości. Najstarsze cisy dożywają nawet do 3000 lat, czym deklasują dęby uznane za symbol długowieczności. Cis henrykowski rosnący na Dolnym Śląsku jest najstarszym drzewem w Polsce - jego wiek ocenia się na 1266 lat.

Cisy w średniowieczu były cenione jako źródło trwałego i twardego drewna, wykorzystywanego w meblarstwie, a także do wyrobu łuków. W medycynie ludowej odwar z igieł był stosowany przy zbyt niskim ciśnieniu krwi. Z cisów izolowane są substancje, z których produkuje się preparaty przeciwnowotworowe.

 

Tekst: Redakcja ZielonyOgrodek.pl na podstawie Colour Your Life